Ynglŷn â Gwasanaeth Erlyn y Goron

Gwasanaeth Erlyn y Goron (CPS)

Mae Gwasanaeth Erlyn y Goron (CPS) yn erlyn achosion troseddol sydd wedi cael eu hymchwilio gan yr heddlu a sefydliadau ymchwiliadol eraill yng Nghymru a Lloegr. Mae'r CPS yn annibynnol, ac rydym yn gwneud ein penderfyniadau yn annibynnol o'r heddlu a'r llywodraeth.

Ein dyletswydd yw sicrhau bod y person cywir yn cael ei erlyn ar gyfer y drosedd gywir, ac i ddod â throseddwyr o flaen eu gwell ble bynnag fo'n bosib.

Mae Gwasanaeth Erlyn y Goron:

  • yn penderfynu pa achosion dylid eu herlyn; 
  • yn pennu'r cyhuddiadau priodol mewn achosion mwy difrifol neu chymhleth, ac yn cynghori'r heddlu yn ystod cyfnodau cynnar ymchwiliadau; 
  • yn paratoi achosion ac yn eu cyflwyno yn y llys; ac 
  • yn darparu gwybodaeth, cymorth a chefnogaeth i ddioddefwyr a thystion yr erlyniad. 

Rhaid i erlynwyr fod yn deg, yn wrthrychol ac yn annibynnol. Wrth benderfynu a ddylid dderbyn achos troseddol, rhaid i'n cyfreithwyr ddilyn y Cod ar gyfer Erlynwyr y Goron. Golyga hynny, er mwyn cyhuddo rhywun o drosedd, rhaid i erlynwyr fod yn fodlon bod digon o dystiolaeth i ddarparu siawns realistig o gollfarn, a bod erlyn er budd y cyhoedd.

Mae'r CPS yn gweithio'n agos gyda'r heddlu, y llysoedd, y Farnwriaeth a phartneriaid eraill i gyflawni cyfiawnder.

Sut rydym yn gweithio

Yr egwyddorion rydym yn eu dilyn

Mae'r Cod ar gyfer Erlynwyr y Goron yn amlinellu'r egwyddorion cyffredinol y dylai Erlynwyr y Goron eu dilyn pan maen nhw'n gwneud penderfyniadau ar achosion. Mae'r penderfyniad a ddylid cyhuddo neu beidio yn erbyn rhywun a ddrwgdybir yn seiliedig ar Brawf Llawn y Cod fel yr amlinellir yn y Cod. Mae dau gam i Brawf Llawn y Cod:

Y cam tystiolaethol

Dyma'r cam cyntaf yn y penderfyniad i erlyn. Rhaid i Erlynwyr y Goron fod yn fodlon bod digon o dystiolaeth i ddarparu "siawns realistig o gollfarn" yn erbyn pob diffynnydd ar bob cyhuddiad. Rhaid iddynt ystyried a gellir defnyddio'r tystiolaeth ac a ydyw'n ddibynadwy. Rhaid iddynt hefyd ystyried beth allai achos yr amddiffyniad fod a sut mae'n debygol o effeithio ar achos yr erlyniad.

Mae "siawns realistig o gollfarn" yn brawf gwrthrychol. Mae'n golygu y bydd rheithgor neu fainc o ynadon, gyda'r cyfarwyddyd cywir yn unol â'r gyfraith, yn fwy tebygol na pheidio o ddyfarnu'r unigolyn a ddrwgdybir yn euog o'r cyhuddiad honedig. (Mae hwn yn brawf ar wahân i'r un y mae llysoedd troseddol eu hunain yn ei weithredu. Dylai rheithgor neu lys ynadon euogfarnu os ydyw'n sicr o euogrwydd diffynnydd yn unig.) Os nad yw'r achos yn pasio'r cam tystiolaethol, ni all fynd yn ei flaen, er gwaethaf pa mor bwysig neu ddifrifol ydyw.

Cam budd y cyhoedd

Os nad yw'r achos yn pasio'r cam tystiolaethol, yna rhaid i Erlynwyr y Goron benderfynu a oes angen erlyniad er budd y cyhoedd. Rhaid iddynt gydbwyso ffactorau o blaid ac yn erbyn erlyn yn ofalus ac yn deg. Mae'n bosib y bydd rhai ffactorau'n cynyddu'r angen i erlyn ond gallai eraill awgrymu bod gwahanol gamau o weithredu yn well.

Bydd erlyniad fel arfer yn digwydd fodd bynnag, oni bai bod yna ffactorau budd y cyhoedd sy'n tueddu yn erbyn erlyn sy'n amlwg yn drech na'r rhai sy'n tueddu o blaid. Bydd y CPS yn cychwyn neu barhau erlyniad os yw achos wedi pasio'r ddau gam yn unig.

Ein gwerthoedd


Byddwn yn annibynnol ac yn deg

Byddwn yn erlyn yn annibynnol, yn ddi-duedd ac yn ceisio cyflawni cyflawnder ym mhob achos.

Byddwn yn onest ac yn agored

Byddwn yn esbonio ein penderfyniadau, yn gosod safonau clir am y gwasanaeth y gall y cyhoedd ei ddisgwyl gennym ac yn bod yn onest os ydym yn gwneud camgymeriad.

Byddwn yn trin pawb â pharch

Byddwn yn parchu ein gilydd, ein cydweithwyr a'r cyhoedd rydym yn ei wasanaethu, gan gydnabod bod pobl y tu ôl i bob achos.

Byddwn yn ymddwyn yn broffesiynol ac yn anelu at ragoriaeth

Byddwn yn gweithio fel un tîm, gan edrych yn gyson am ffyrdd newydd a gwell o gyflwyno'r gwasanaeth gorau posib ar gyfer y cyhoedd. Byddwn yn effeithlon ac yn gyfrifol gydag arian y trethdalwyr.

Cydraddoldeb a chynhwysiant

Mae ymrwymiad y CPS at gynhwysiant a chydraddoldeb yn ganolog i sut rydym yn gweithio. Mae'n bwysig i ni fel cyflogwr ac yn ein hymagwedd at ein cyfrifoldebau fel awdurdod erlyn. Mae cysylltiadau agos rhwng y ddau - mae cefnogi gweithlu amrywiol yn ein caniatáu i ddarparu gwell gwasanaeth i'r cyhoedd.

Rydym hefyd yn gwerthfawrogi'r mewnwelediad a gawn o ymrwymo'n uniongyrchol â'r cymunedau yr ydym yn eu gwasanaethu, sy'n darparu goruchwyliaeth i'w groesawu ar ein gwaith. Golyga'r ymagwedd gynhwysol hon bod:

  • Ymrwymiad cymunedol effeithiol yn adeiladu mwy o ffydd gyda bodlonrwydd dioddefwyr a thystion y cyhoedd, gyda pholisi ac arferion erlyn yn cael eu hysbysu'n well.
  • Mae gan y CPS ddiwylliant cynhwysol, wedi'i adlewyrchu yn y gweithlu amrywiol, yn lleol ac yn genedlaethol, ac ar bob lefel o'r sefydliad.
  • Trwy agor y CPS i fyny a gweithredu ar fewnbwn gan gymunedau amrywiol, rydym yn anelu at ennyn mwy o hyder yn y CPS, yn benodol gan dystion a dioddefwyr, gan arwain at well canlyniadau erlyn.

Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn tanategu sut rydym yn gweithio; mae data ar gael yn adran Cyhoeddiadau y wefan hon.

Ein Sefydliad

Mae tua 6,000 o bobl yn gweithio i Wasanaeth Erlyn y Goron, ar draws Cymru a Lloegr mewn amrywiaeth o rolau. Mae bron hanner ein cyflogedigion yn gyfreithwyr, sy'n gyfrifol am benderfynu a dylid erlyn achosion, ac yn cynrychioli'r Goron mewn nifer o wrandawiadau yn y llysoedd. Mae'r gweddill yn gweithio i gynorthwyo erlynwyr i baratoi achosion ar gyfer y llys, neu mewn galwedigaethau eraill gan gynnwys swyddogaethau gweithredol, cyllid, adnoddau dynol, cyfathrebu a gwasanaethau digidol a thechnoleg.

Cyfarwyddwr Erlyniadau Cyhoeddus

Max Hill QC, Cyfarwyddwr Erlyniadau Cyhoeddus (DPP)Max Hill QC yw Cyfarwyddwr Erlyniadau Cyhoeddus (DPP). Fe'i benodwyd i’r swydd gan y Twrnai Cyffredinol ar 1 Tachwedd 2018.

Cafodd Max ei eni yn Hertfordshire ym 1964. Mynychodd ysgolion cynradd y wladwriaeth, ac wedi i’r teulu symud i Northumberland, ysgol ramadeg Frenhinol yn Newcastle upon Tyne. Enillodd ysgoloriaeth i astudio'r gyfraith yng Ngholeg St Peter, Rhydychen 1983-6. Cymhwysodd fel bargyfreithiwr yn 1987 ac fe'i benodwyd yn Gwnsler y Frenhines yn 2008.

Bu, Max yn amddiffyn ac yn erlyn mewn achosion cymhleth gan gynnwys dynladdiadau, troseddau treisgar, terfysgaeth, twyll gwerth uchel a throseddu corfforaethol. Gorchmynnwyd iddo mewn llawer o'r treialon llofruddiaeth mwyaf arwyddocaol a proffil uchel yn y blynyddoedd diwethaf, gan gynnwys yr ail gyfres o dreialon sy'n ymwneud â lladd Damilola Taylor, ac hefyd achosion bomiau Llundain  2005.

O Fis Mawrth 2017 hyd at Fis Hydref 2018 roedd Max yn adolygydd ddeddfwriaeth terfysgaeth annibynnol. Fel yr adolygydd annibynnol, lluniodd adroddiadau gan gynnwys arolwg ymchwiliol o'r defnydd o ddeddfwriaeth terfysgaeth yn dilyn yr ymosodiadau ar Bont San Steffan.

Roedd Max hefyd yn arweinydd Cylchdaith y De Ddwyrain o 2014 i 2016, Cadeirydd Cymdeithas y Bar Troseddol o 2011 i 2012 a Chadeirydd Ymddiriedolaeth Kalisher o 2014 i 2018.  Tan ei benodiad fel DPP, roedd Max yn Bennaeth  Siambrau Y Llew Goch.

Bwrdd y CPS

Mae Bwrdd y CPS yn darparu arweinyddiaeth strategol ac mae'n gyfrifol ar y cyd am gyflwyno ein hamcanion sefydliadol. Mae'n chwarae rôl allweddol wrth sicrhau bod gan y sefydliad y cyfarpar i ddarparu gwasanaeth proffesiynol, effeithlon ac o ansawdd uchel.

Mae'r DPP yn cadeirio Bwrdd y CPS, sy'n ei gefnogi i lywodraethu'r sefydliad. Mae'r Bwrdd yn cynnwys pedwar aelod gweithredol a phedwar cyfarwyddwr anweithredol:

Paul Staff: Prif Weithredwr (interim) a Chyfarwyddwr Gwasanaethau Corfforaethol Toggle accordion

Paul Staff profile photoTreuliodd Paul Staff ei yrfa cynnar mewn amrediad eang o rolau ym meysydd gweithgynhyrchu a masnach. Wedi hynny, fe ymunodd â Llyfrgell Prydain yn hwyr yn 1970au gan dreulio amser mewn amryw rolau ym maes cyflwyno gwasanaeth a Gwasanaethau Corfforaethol cyn arbenigo mewn prisio, gosod a datblygu systemau ariannol. Ymgymerodd â rôl Prif Weithredwr dros dro ym mis Mehefin 2018.

Mae Paul yn gyfrifydd cymwys ac am dros 20 mlynedd fe weithiodd fel pennaeth swyddogaeth cyllid a chyfrifon y CPS. Fel y Cyfarwyddwr Gwasanaethau Corfforaethol, mae Paul bellach yn gyfrifol am gyllid, Adnoddau Dynol. Digidol a Thechnoleg, Caffael ac Ystadau, Diogelwch a Rheoli Cofnodion.   Mae hefyd yn chwarae rôl arweiniol wrth reoli perthnasau gyda'r Swyddfa Archwilio Genedlaethol a'r Trysorlys.

Sue Hemming: Cyfarwyddwr Gwasanaethau Cyfreithiol (Hyfforddiant a Canllawiau Cyfreithiol) Toggle accordion

Sue Hemming profile photo

Ymunodd Sue Hemming a’r CPS yn 1988. Bu'n gweithio yn Swydd Caergrawnt cyn ymuno â Chyfarwyddiaeth Gwaith Achos y CPS yn 2000 lle bu'n arwain un o'r canghennau a oedd yn arbenigo mewn gwaith Troseddau Arbennig. Roedd hefyd yn gyfrifol am arwain y CPS ar gyfer estraddodi. Ym mis Medi 2002 cymerodd Sue cyfrifoldeb am erlyn terfysgaeth, troseddau rhyngwladol a chyfrinachau swyddogol. Cafwyd ei gwneud yn Bennaeth yr Adran Gwrthderfysgaeth newydd pan cafodd ei greu yn 2005. Dyfarnwyd OBE iddi yn y rhestr Anrhydeddau'r Flwyddyn Newydd yr un flwyddyn.

Cymerodd Sue drosodd Is-adran Troseddu a Gwrthderfysgaeth Arbennig ym mis Ebrill 2011, gan ehangu ei chyfrifoldeb i gynnwys y gwaith achos cymhleth a phroffil uchel, megis marwolaethau yn y ddalfa, llygredd yr heddlu, dynladdiad corfforaethol a'r uned apeliadau ac adolygu.

Mae Sue wedi gweithio'n agos gyda'r heddlu, gwasanaethau cudd-wybodaeth ac eraill i ddatblygu polisi ac arweiniad ac i adeiladu achosion chryf sy'n galluogi'r CPS i ddod â therfysgwyr i gyfiawnder ar draws ystod o fygythiadau. Ers 2012, mae wedi bod yn ymwneud yn agos ag ymchwiliad Hillsborough a fu'r achos mwyaf yn hanes troseddol yn Lloegr.

Cymerodd Sue ei rôl fel Cyfarwyddwr Gwasanaethau Cyfreithiol ar 1 Awst 2018.

Gregor McGill: Cyfarwyddwr Gwasanaethau Cyfreithiol (Ansawdd Gwaith Achos) Toggle accordion

Gregor McGill profile photoBu Gregor McGill gymhwyso fel cyfreithiwr yn 1987 a dechrau ei yrfa ym maes ymgyfreithiad masnachol yng nghwmni yn Ninas Llundain cyn ymuno â CPS Llundain yn 1991. Ar ôl mwy na degawd, fe ymunodd â Chyllid a Thollau ei Mawrhydi fel uwch gyfreithiwr. Penodwyd Gregor yn Bennaeth Is-adran Troseddu Cyfundrefnol y Swyddfa Erlyn Cyllid a Thollau newydd yn 2006.

Wedi dychwelyd i'r CPS, roedd ei rolau yn cynnwys Pennaeth yr Is-adran Erlyn Twyll a Chyfarwyddwr Cyfreithiol CPS Llundain. Fe arweiniodd ymateb y CPS i Ymchwiliad Leveson cyn cael ei benodi'n Bennaeth yr Is-adran Troseddu Cyfundrefnol yn 2012, gan weithio'n agos gyda'r Asiantaeth Troseddu Cenedlaethol i frwydro yn erbyn y bygythiad i'r Deyrnas Unedig a berir gan droseddwyr cyfundrefol. Dechreuodd Gregor yn ei rôl fel Cyfarwyddwr Gwasanaethau Cyfreithiol y CPS ym mis Ionawr 2016.

Jean Ashton OBE: Cyfarwyddwr Gwasanaethau Busnes Toggle accordion

Jean Ashton profile photoYmunodd Jean â'r CPS yn 1986 fel Pennaeth Tîm Cyllid Gorllewin Swydd Efrog cyn symud i mewn i weithrediadau'r rheng flaen fel Uwch Glerc y Gyfraith yn rheoli gweithdrefnau mynd i'r afael â gwaith achos difrifol. Mae hi wedi cael nifer o rolau allweddol, gan arwain newidiadau ar draws swyddogaethau gwaith achos a gweinyddiaeth busnes gan gynnwys Adnoddau Dynol, ystadau, cyflawni gweithredol a chyllid.

Daeth Jean yn Rheolwr Busnes yr Ardal ar gyfer Gorllewin Swydd Efrog yn 2001 ac aeth ymlaen i wneud yr un rôl ym Manceinion Fwyaf ac yna yn CPS Llundain. Yn 2014, daeth Jean yn Bennaeth Gweithrediadau ac roedd yn gyfrifol am arwain ar gyflwyniad a gwelliant parhaus swyddogaethau gweithredol y CPS. Daeth yn Gyfarwyddwr Gwasanaethau Busnes ym mis Ionawr 2016.

Monica Burch: Cyfarwyddwr Anweithredol Toggle accordion

Monica Burch profile photoMae Monica wedi cael gyrfa hir a disglair ym maes y gyfraith, gan ymddeol fel cadeirydd ac uwch bartner yn Addleshaw Goddard LLP yn 2016. Fel cyfreithiwr, roedd yn ymarfer ym meysydd ymgyfreithiad masnachol a chyflafareddiad rhyngwladol, gan gynghori ar amrediad eang o hawliadau mewn nifer o awdurdodaethau. Yn 2010, fe benodwyd Monica yn Gofnodwr achosion sifil.

Yn ogystal â Bwrdd y CPS, mae Monica yn cadeirio'r Pwyllgor Enwebiadau a Llywodraethiant. Mae hi hefyd yn gyfarwyddwr anweithredol gyda gwarantwr Lloyds, Talbot Underwriting Limited, ac yn gyfarwyddwr anweithredol a chadeirydd The Mentoring Foundation, mudiad nid er elw sy'n helpu mwy o fenywod i gyrraedd y brig mewn sefydliadau mawr.

Mark Hammond: Cyfarwyddwr Anweithredol Toggle accordion

Mark Hammond profile photoMae Mark wedi cael gyrfa helaeth yn y sector cyhoeddus, gan wasanaethu fel Prif Swyddog Gweithredol y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol ac fel Prif Swyddog Gweithredol Cyngor Sir Gorllewin Sussex. Mae hefyd wedi cael amrediad o swyddi yn y Gwasanaeth Sifil, gan gynnwys Ysgrifennydd Preifat i'r Ysgrifennydd Parhaol yn Adran yr Amgylchedd.

Mae Mark yn aelod o'r Pwyllgor Archwilio a Risg. Y tu allan i'r CPS, ar hyn o bryd mae'n gwneud rôl Athro Gwadd mewn Polisi Cyhoeddus ym Mhrifysgol Christ Church Caergaint a rôl uwch gymrawd yng Nghanolfan Astudiaethau Ewropeaidd y Brifysgol. Mae hefyd yn gyfarwyddwr anweithredol ar y Cyngor Fferyllol Cyffredinol ac yn aelod o'r Bwrdd Cynghori'r Sector Cyhoeddus ar gyfer Penna plc.

Caroline Wayman: Cyfarwyddwr Anweithredol Toggle accordion

Caroline Wayman, Cyfarwyddwr Anweithredol Caroline Wayman yw Prif Weithredwr a Phrif Ombwdsmon Y Gwasanaeth Ombwdsman Ariannol. Mae yn aelod profiadol o dîm arweinyddiaeth strategol, wedi cael ei phenodi yn 2011 fel prif ombwdsmon a chyfarwyddwr cyfreithiol. Galwyd Caroline i'r Bar a threuliodd ei gyrfa cynnar yn gweithio yn y diwydiant yswiriant.

Mae ei gwaith gyda  Gwasanaeth Ombwdsmon yn cynnwys ei rôl ar Bwrdd y Rheoleiddiwr Rheoli Hawliadau, a ymunodd â yn 2014. Yn ogystal â Bwrdd y CPS, mae Caroline yn aelod o Bwyllgor Enwebiadau a Llywodraethu.

Simon Jeffreys: Cyfarwyddwr Anweithredol Toggle accordion

Simon Jeffreys, Cyfarwyddyr AnweirthredolSimon Jeffreys oedd cyn Brif Swyddog Gweithredu a Prif Swyddog Ariannol The Wellcome Trust, roedd hefyd yn Brif Swyddog Gweinyddol yn Fidelity International.  Am rhan fwyaf o'i fywyd proffesiynol, roedd yn uwch bartner archwilio yn PwC, yn arwain arferion Rheoli Buddsoddi a Ystâd Real y cwmni byd-eang.

Simon yw Cadeirydd Pwyllgor Archwilio a Risg y CPS. Y tu allan i'r CPS mae'n cadeirio byrddau Aon UK ac Ymddiriedolaeth Incwm Rhyngwladol Henderson.

Rôl y Cyfarwyddwyr Anweithredol yw darparu safbwynt allanol, herio a chynghori ar faterion a gyfeirir i'r Bwrdd.

Siart sefydliadol uwch arweinyddiaeth y CPS (yn Saesneg) Toggle accordion

Siart sefydliadol uwch arweinyddiaeth y CPS


Is-adrannau Gwaith Achos Arbenigol ac Enillion Troseddau y CPS

Mae ein tair Is-adran Gwaith Achos Canolog yn ymdrin â rhai o'r achosion mwyaf cymhleth rydym yn eu herlyn. Maen nhw'n gweithio'n agos gydag ymchwilwyr arbenigol o amrediad o sefydliadau, gan gynnwys yr Asiantaeth Troseddu Cenedlaethol, Cyllid a Thollau ei Mawrhydi a Chomisiwn Cwynion Annibynnol yr Heddlu, yn ogystal â heddluoedd ar draws Cymru a Lloegr.

Dyma yw'r tair is-adran arbenigol, gyda phob un dan arweiniad Pennaeth Is-adran (yn cyfateb â Phrif Erlynydd y Goron):

Yn ychwanegol at hynny, mae Enillion Troseddau y CPS yn is-adran gyda chyfrifoldeb dros unrhyw waith atal, gorfodi a atafael difrifol.

Eich CPS lleol

Mae'r CPS yn gweithredu ar draws Cymru a Lloegr, gyda 14 tîm rhanbarthol yn erlyn achosion yn lleol.
Arweinir pob un o'r 14 Ardaloedd hyn o'r CPS gan Brif Erlynydd y Goron, ac maen nhw'n gweithio'n agos gyda heddluoedd lleol a phartneriaid cyfiawnder troseddol eraill.

Darganfyddwch bwy yw pwy yn eich ardal, a darllen mwy am achosion lleol.

Gwybodaeth am eich Ardal