Cylch Gorchwyl y Pwyllgor Archwilio
Cyfansoddiad
Sefydlwyd Pwyllgor Archwilio y CPS gan y Swyddog Cyfrifo a’r Swyddog Cyfrifo Ychwanegol, ac mae’n adrodd i’r Swyddogion Cyfrifo drwy’r Bwrdd.
Aelodaeth
Y Bwrdd sy’n penodi’r Pwyllgor. Mae’n cael ei gadeirio gan aelod anweithredol o’r Bwrdd, ac yn cynnwys y Cadeirydd, aelod anweithredol arall, a thri aelod o’r CPS (Cyfarwyddwr y Pencadlys, CCP ac ABM).
Er mwyn cael cworwm mewn cyfarfod, rhaid i leiafswm o dri aelod fod yn bresennol. Mae aelodau’n gyfrifol yn bersonol am fynychu’r Pwyllgor ac nid yw’n dderbyniol i anfon dirprwy.
Mynychu cyfarfodydd
Bydd y Cyfarwyddwr Cyllid, Pennaeth Archwilio Mewnol, cynrychiolwyr y gwasanaeth Archwilio Mewnol, Pennaeth yr Adran Cynllunio a Newid Strategol, y Rheolwr Gwella Risg a chynrychiolwyr yr Archwilwyr Allanol a’r Swyddfa Archwilio Genedlaethol yn mynychu cyfarfodydd ar wahoddiad y Pwyllgor.
O leiaf unwaith y flwyddyn, mae’n bosibl y bydd y Pwyllgor am gyfarfod â’r archwilwyr mewnol ac allanol ar ei ben ei hun.
Mynediad
Bydd y Pennaeth Archwilio Mewnol a’r cynrychiolydd Archwilio Allanol â mynediad rhydd a chyfrinachol i Gadeirydd y Pwyllgor.
Amlder y Cyfarfodydd
Bydd y Pwyllgor yn cyfarfod o leiaf 4 gwaith y flwyddyn er mwyn:
- cytuno’r cynllun archwilio blynyddol (Chwefror);
- ystyried ac ardystio Adroddiad Blynyddol Drafft y Pennaeth Archwilio Mewnol i’r Swyddogion Cyfrifo a Bwrdd y CPS, i gytuno ac ardystio’r Datganiad Terfynol ar Reolaeth Fewnol i Fwrdd y CPS (Ebrill);
- adolygu ac ystyried sylwadau’r Swyddfa Archwilio Genedlaethol am y cyfrifon blynyddol ac arwyddo Adroddiad Blynyddol y Pennaeth Archwilio Mewnol (Gorffennaf);
- adolygu cynnydd yn erbyn cynlluniau, datblygiadau mawr a mentrau rheolaeth adrannol yn ystod canol blwyddyn (Hydref). Cynllunio cydweithredu archwilio mewnol/allanol ar gyfer y flwyddyn nesaf yn dod i ben 31 Mawrth.
Caiff archwilwyr mewnol neu allanol ofyn am gyfarfod os barnant fod hynny’n angenrheidiol.
Caiff Cadeirydd y Pwyllgor gynnull cyfarfodydd ychwanegol, fel y barno’n briodol.
Awdurdod
Awdurdodir y Pwyllgor gan Fwrdd y CPS i:
- archwilio unrhyw weithgaredd sydd o fewn ei gylch gorchwyl;
- Chwilio am wybodaeth y mae ei hangen arno gan unrhyw un o weithwyr y Gwasanaeth a chyfarwyddir pob gweithiwr i gydweithio ag unrhyw gais a wneir gan y Pwyllgor;
- cael cyngor cyfreithiol proffesiynol allanol neu annibynnol. Caiff y cynghorwyr o’r fath fynychu cyfarfodydd fel bo’r angen.
Cyfrifoldebau
Gellir rhannu cyfrifoldebau’r Pwyllgor fel a ganlyn:
Rheolaeth Fewnol a Llywodraethiant Corfforaethol
- Adolygu systemau a phroses rheolaeth a llywodraethiant mewnol. Mae hyn yn cynnwys adolygu adroddiadau’r rheolwyr a’r archwilwyr mewnol ar effeithiolrwydd systemau rheolaeth fewnol, llywodraethiant a rheoli risg.
- Gwerthuso’r amgylchedd rheoli.
- Cynghori’r Swyddogion Cyfrifo a Bwrdd y CPS ar risg, blaenoriaethau busnes ac anghenion rheoli risg ac adrodd iddynt eu pryderon a materion penodol, e.e. lle bydd risgiau busnes yn cael eu cario’n amhriodol.
- Adolygu’r gweithdrefnau ar gyfer delio â honiadau gan ‘chwythwyr chwiban’.
- Adolygu a herio, lle bo angen, gweithredoedd a barn rheolwyr, o ran y datganiadau ariannol dros dro a blynyddol gan dalu sylw penodol i;
- bolisïau ac arferion cyfrifo critigol a newidiadau iddynt;
- penderfyniadau sydd angen elfen fawr o ddyfarniad;
- y graddau y mae’r datganiadau ariannol wedi eu heffeithio gan unrhyw drafodion anghyffredin yn ystod y flwyddyn;
- addasiadau arwyddocaol sy’n deillio o’r archwiliad;
- llythyr rheolaeth yr Archwilwyr Allanol;
- Arwyddo’r Datganiad Rheolaeth Fewnol; a,
- dilyn i fyny ar adroddiadau PAC.
Archwilio Mewnol
- Adolygu’r rhaglen archwilio mewnol a sicrhau bod y swyddogaeth archwilio mewnol yn meddu ar adnoddau digonol a bod trefniadau digonol yn eu lle ar gyfer archwilio mewnol o fewn y Gwasanaeth sy’n adlewyrchu gofynion GIAM.
- Ardystio rôl, cyfrifoldebau ac awdurdod y Pennaeth Archwilio Mewnol a chymeradwyo’r Siartr Archwilio Mewnol.
- Derbyn ac adolygu adroddiadau cynnydd archwilio mewnol.
- Adolygu gweithredoedd a gymerwyd gan y rheolwyr ar argymhellion archwilio.
- Adolygu ac ardystio adroddiad sicrwydd blynyddol y Pennaeth Archwilio Mewnol.
Archwilio Allanol
- Adolygu’r strategaeth a’r cynllun Archwilio Allanol.
- Adolygu’r llythyrau rheolaeth Archwilio Allanol ac ymateb y rheolwyr.
- Adolygu perfformiad Archwilio Allanol.
- Sicrhau cydweithredu ac ymgynghori effeithiol rhwng archwilwyr mewnol ac allanol gan gynnwys y Swyddfa Archwilio Genedlaethol.
Eitemau Sefydlog yr Agenda
Ar gyfer pob cyfarfod, bydd rhain yn cynnwys:
- Crynodeb o unrhyw newidiadau arwyddocaol i gofrestr risg y sefydliad.
- Adroddiad cynnydd gan yr archwilwyr allanol sy’n crynhoi’r gwaith a wnaed a’r canfyddiadau sy’n dod i’r golwg
- Adroddiad cynnydd gan y Pennaeth Archwilio Mewnol yn crynhoi:
- y gwaith a wnaed o’i gymharu â’r gwaith y bwriedid ei wneud;
- materion allweddol sy’n deillio o waith archwilio mewnol;
- ymateb y rheolwyr i argymhellion archwilio;
- newidiadau i’r cynllun archwilio blynyddol; ac,
- unrhyw faterion adnoddau sy’n effeithio ar ddarparu nodau archwilio mewnol.
Gweithdrefnau adrodd
Bydd Ysgrifennydd y Pwyllgor (i’w ddarparu gan yr uned Archwilio Mewnol) yn cylchredeg cofnodion cyfarfodydd y Pwyllgor i holl aelodau Bwrdd y CPS. Bydd cadeirydd y Pwyllgor yn mynychu cyfarfodydd y Bwrdd er mwyn darparu adroddiadau ar waith y Pwyllgor.
Bydd aelodau’r Pwyllgor yn cynnal adolygiad blynyddol o’u gwaith a’r Cylch Gorchwyl hwn ac yn gwneud argymhellion i’r Bwrdd.
